Niğde Ulukışla Emirler Köyü Av-Yaban Hayatı Araştırma-İnceleme
Başlamadan Önce;
Bu kediler yakalandığında ilkokul 2. sınıfta idim. Bir eşek veya at üzerine atılmış kaplana benzer mahluklardı. O zamanlarda televizyon olmasına rağmen çok değişik program ve belgeseller veya ansiklopedik kaynaklar olmadığı için bu hayvanlar üzerine kimse o an için tam bir yorum yapamadı herhalde.
Yalnız benim gördüğüm kadarıyla bu kediler uzun kuyruklu idi benekli olduklarını vede ağızlarının kan revan içinde olduklarını hatırlıyorum. Okulun önündeki yoldan caminin önüne doğru bu kediler hayvan sırtında götürüldü. Korkudan arkasından dahi gidemediğimi hatırlıyorum.
Aradan 26 yıl sonra TRT2'de Nisan 2005'te yayınlanan "Kaçkarlarda Anadolu Parsını anlatan" belgeseli izledikten sonra bu kedilerin araştırılmaya değeceğini düşündüm. Aslında tahminlerimde yanılmadığımı biliyordum. Ancak bilimsel bir araştırma için tüm görüşlere yer vermek gerekiyordu. Yrd. Doç. Dr. Afşin Köker'in de katkısıyla aşağıdaki araştırmayı tamamladım
Ali Yılmaz
Not: Lütfen İnsanlarımızı yargılamayalım. Bu yazıdaki amaç Anadolu Parsını tanımak ve değerini bilmektir. Böylece Endemik Türlerin ne büyük şans olduğunu kavrayabilelim yeterli....
ANADOLU PARSI ORTA TOROSLARDA HALA YAÅžIYOR MU?
1979 Yılı Kış Mevsiminde Yakalanan Vahşi Kedilerin Cinsi İle İlgili Araştırma.
Anketin Yapıldığı Tarih:03-06 Ağustos 2005
Ankete İmzası İle Katılan Kişi Sayısı:20
Emirler Köyü'nde Bilinen Adı:Öşşek.
Öşşekle İlgili Söz:"Öşşek ağlaya ağlaya iki ayağını birden tuzağa basarmış".
Ankette isimleri verilmeyen KARAKULAK (A RESMİ), ANADOLU PARSI (B RESMİ),VAŞAK(C RESMİ) kedileri kullanılmıştır.
Kedilerin Genel Fiziki yapısı:İnce uzun yapılı. Benekli. 25-45 kg ağırlığında.Ankete katılanlardan en düşük ağırlığı söyleyen 10 kg. En Yüksek Ağırlığı söyleyen 70 kg. Leş yiyici olduğu tuzağa konulan ölü tavşanlara geldiğinden biliniyor. Kuyruk belirgin şekilde uzun. Ağaç dallarında eğleşir(yaşar).
Hayvanlar kürk ticareti için tuzakla yakalanmıştır. Yakalanma yeri Aktaş mevkiidir. Yakalandıklarında canlı vaziyettelerdi. Sopa ile dövülerek öldürüldü. Yakalayan şahıs:Mehmet Arpacı. Yakalandıktan hemen sonra yanına gelen ilk kişi Mehmet Çavuş oğlu Ahmet Yılmaz. Ankete katılanlar genellikle yakalandığı mevsimin Kış olduğu kanaatindeler. Derilerini yüzenler.Hüseyin Yüksel. Mehmet Arpacı. Kürkleri Darboğazdan Derici Ali'ye 64000 TL'ye satıldı. Yakalanan kedilerin canlı getirilmesi halinde misli misli fiyata satılacağı söylendi.!!!... Sıradan bir hayvan olup olmadıkları bu söylentiden umarım biraz olsun anlaşılmıştır.
Mehmet Arpacı (1.Ağızdan):-Öşşekleri Aktaş'da yakaladım. Her ikisi de canlıydı. Alağcı ile döverek öldürdüm.Dedi.
 |
| Mehmet Arpacı |
Mehmet Arpacı'ya gösterdiğimiz üç resimden Öşşek bu diyerek B'yi(Anadolu Leoparı'nı) teşhis etti. C'deki vaşağı da aynı yıl farklı olarak yakaladığını fakat cinsinin ne olduğunu bilemediklerini söyledi. Yani "vaşak" ile Emirler Köyü yöresinde bilinen "öşşeğin" aynı şey olmadığını kesin ve net olarak belirtti.
Ahmet Dönmez (Ece'nin Ahmet )1.Ağızdan:
 |
| Ece'nin Ahmet(Ahmet Dönmez) |
-Daha önceleri babamla ikimiz Aktaş'ın ortadan giden yolda 1 adet tuzakla yakaladık. Köpek büyüklüğünde idi. 15-25 kg arasıdaydı. Derisini omuzuma atmıştım başı bir taraftan ayakları bir taraftan yere değiyordu. Benim boyum 1.64 m. Boyunu siz hesaplayın. Dedi. Köyde Öşşeği gören ender kişilerden biri olan Ahmet Dönmez gösterdiğimiz resimlerden B resmini(Anadolu Leoparını) teşhis etti.
Aynı yıl Yakup Aldemir ile Emir Erbil (Merhum) Savaş Boğazı mevkiinde tüfekle vurmaya çalışmışlardır. Kedileri doğal yaşamında gören nadir kişilerden
Yakup Aldemir şunları söyledi.(1. Ağızdan):-Karda izini sürerek kendisine yaklaştık Emir Erbil ile aramızdan geçerek uzaklaşmaya çalıştı bir el isabetli ateş etmeme rağmen düşmedi. Yaralı olduğu için kan izlerini takip ettik bir deliğe girdiğini tespit ettik. Daha sonraki günlerde de girdiği mağara etrafına ziyaretler yapsak da kendisini elde edemedik. Mehmet Arpacı'nın getirdiği hayvanların aynısı idi. Mehmet Arpacı getirdiği hayvanlardan bir tanesin derisini kuruması için duvara asmıştı. Derinin uzunluğu benim boyumdan uzundu. Benim boyum. 1.75 m buna göre boyunu varın siz hesaplayın. Resimlerde yer alanlardan B resmine benziyor. Ancak benim gördüğüm hayvanın kulaklarında sanki küpe gibi bir tüy vardı. Kuyruklar uzundu. Şimdiye kadar izlediğim belgeselerde sadece 1 kez rastladım. Bu hayvanlar kesinlikle vaşak değil.
Derici Ali(Darboğaz Kasabası'dan 1. Ağız):Tam hatırlamıyorum ama benim derisini satın aldığım hayvanlar vaşaktı. Yıllarca İstanbul'da dericilik yaptım. Türkiye'de yaşayan bütün kürk hayvanlarını bilirim.Bu hayvanlar vaşaktı!!!. Dedi.
| A | B | C |
 |
 |
 |
| Tanık Adı Soyadı | A | B | C |
| Hüseyin Yılmaz(İmam) | x | ||
| Muslu TaÅŸdemir | x | ||
| Mehmet Taşdemir(Ahmet Çavuş Oğlu) | x | ||
| Ahmet Yılmaz(Mehmet Çavuş Oğlu) | x | ||
| Tahsin Yılmaz(Çavuş) | x | ||
| Yusuf Tuncer(Sabri OÄŸlu) | x | ||
| Cahit Sönmez(Tahsin Oğlu) | x | ||
| Metin Yüksel(Abdurrahman Oğlu) | x | ||
| Mehmet Arpacı(Yakalayan- 1979) | x | ||
| Ali Erbil(Mustafa OÄŸlu) | x | ||
| Adnan Parlar | x | ||
| Sümer Yüksel(Hüseyin Oğlu) | x | ||
| Ali Sayar(Süleyman Oğlu) | x | ||
| Ahmet Dönmez(Yakalayan1979'dan Önce) | x | ||
| Yakup Aldemir(AteÅŸ Eden-1979) | x | ||
| Mehmet Sayar | x | ||
| İbrahim Yılmaz(Büyük Mustafa Oğlu) | x | ||
| Hüseyin Yüksel (Derilerini Yüzenlerden) | x | ||
| Bilal Yüksel(Kahveci) | x | ||
| Ali Yılmaz(Site Yönetim) | x |
Doç.Dr. Can Bilgin Diyor ki;
Öncelikle, bu bilgiyi paylaştığınız ve bir anketle farklı olasılıkları değerlendirdiğiniz için size teşekkür ederim. Gerek aradan çok zaman geçmiş olması gerek anlatılanların kesin olarak bir türe işaret etmemesi nedeniyle vurulan türün güvenle teşhis edilemeyeceğini düşünüyorum. Yine de okuduklarımdan benim kanım söz konusu iki hayvanın vaşak (Lynx lynx) olduğu şeklindedir. Tabii bu yörenizde pars yaşamadığı anlamına gelmez. 04/05/2008
Doç.Dr. Can Bilgin
Biyoçeşitlilik ve Koruma Laboratuvarı
Biyoloji Bölümü, ODTÜ
Ankara
| Yorumlar |
|
|
||||||
